PROJE ADI:
Süt Sığırlarında Ayak Hastalığının Takibi ve Tedavisi
PROJE YÜRÜTÜCÜSÜ:
Doç. Dr. Kürşad YİĞİTARSLAN, Doç. Dr. İsmail KIRBAŞ
PROJENİN KONUSU:
Modern hayvan yetiştiriciliğinde, karlılığın devamı için maliyetlerin azaltılması ve ekonomik olarak zarar verebilecek durumların kontrol altında tutulabilmesi için teknolojiden faydalanılmaktadır. Üretim maliyetleri ve hastalık maliyetlerinin düşürülmesi için araştırmalar yapılmaktadır. İşletmelerin öncelikli mücadele ettikleri konular arasında özellikle süt sığırlarında yaygın olarak görülen ayak hastalıkları ilk sıralarda yer almaktadır. Ayak hastalıkları; hayvan refahını azaltması, tedavi maliyetinin yüksek olması, önemli miktarda süt kaybına sebep olması, buzağı verimini azaltması ve hayvanın sürüden erken ayrılması gibi pek çok ekonomik zararın oluşmasına neden olmaktadır. Ayak hastalıklarının hayvanlarda görülen belirtisi topallıktır. Topallık tedavisi maliyetli bir tedavidir. Tedavide antibiyotik kullanımı nedeniyle tedavi süresince alınan süt atılmaktadır. Topallık nedeniyle hayvanların kızgınlık döneminde aksamalar olmaktadır. Bu nedenle; düzenli buzağı alınamaz. Eğer tedavi için geç kalınırsa hayvanın kesime gönderilmesi gerekebilir. Bu sayılan sebepler nedeniyle, işletmelerde ciddi ekonomik kayıplar oluşur ve karlılık azalır.
Topallığın zararları incelendiğinde ciddi ekonomik kayıplara neden olduğu görülmektedir. Hastalıklarla mücadelede incelenmesi gereken bir diğer durumda görülme sıklığıdır. Görülme sıklığı açısından incelendiğinde topallık, ilk üç hastalık arasındadır. Bununla birlikte; ayak hastalıklarının bir kısmının bulaşabilme riski taşıdığı araştırmalardan ve yapılan saha çalışmalarından anlaşılmaktadır. Topallıkla mücadelenin en etkin ve kolay yolu hastalığın erken teşhis edilmesi ile beraber etkili bir tedavinin uygulanmasıdır.
Topallığın tedavisinde etkin bir tedavi yöntemi olarak saf ozonoid tedavisi önerilmiştir. Proje kapsamında saha çalışmalarında tedavi yöntemi topal hayvanların tedavisinde uygulanılarak başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Saf ozonoid tedavisi, antibiyotik kullanımı gerektirmemesi nedeniyle süt kaybına yol açmamaktadır. Tedavi bu yönüyle ekonomik kayıpları engellemektedir.
Topallığın tespiti için kullanılabilecek Yapay Zekâ Destekli Topallık Skorlama Sistemi geliştirilmiştir. Süt ineklerinin arka ayaklarına bağlanan hayvanı rahatsız etmeyen iki cihaz ile hareket ölçümleri alınmakta ve analiz edilmektedir.
Gerçekleştirilen proje kapsamında; hayvanlarda ekonomik kayıplara neden olan ayak hastalıklarının ilk göstergesi olan topallığın erken tespiti için mobil ölçüm cihazı geliştirilmiş ve topallık tespit edilen ineklerde saf ozonoid tedavisi uygulamasıyla antibiyotik kullanımı olmadan ayak hastalıkları tedavi edilmiştir. Proje kapsamında geliştirilen mobil ölçüm cihazı ile hem topallığın erken tespiti hem tedavi süresi kısaltılmış hem de tedavideki iyileşme oranının artırılması sağlanmıştır. Bu proje kapsamında geliştirilen Yapay Zekâ Destekli Topallık Skorlama Sistemi ile hastalığın erken döneminde topallık tespitinin yapabileceği saha çalışmalarından anlaşılmış ve %85 oranında bir başarım oranı elde edilmiştir.
PROJENİN AMACI:
Bu bağlamda projede hedeflerimiz;
Hedef 1: Ayak hastalıklarının erken teşhisi ve etkili tedavisi ile işletmelerde oluşabilecek ekonomik kayıpları en aza indirme.
Hedef 2: Yapay Zekâ destekli mobil çözüm ve saf ozonoid tedavisi ile hayvanların refahını artırarak sağlıklı bir yetiştirme ortamı oluşturma.
Hedef 3: Saf ozonoid tedavisi sayesinde antibiyotik kullanımını azaltarak süt kaybını önleme ve hayvansal ürünlerde kaliteyi artırma.
Hedef 4: Erken teşhis ve etkili tedavi ile topal hayvanların kesime gitmesini engelleme, sürdürülebilir bir hayvan yetiştirme modeli oluşturma.
Hedef 5: Yapay Zekâ destekli topallık skorlama sistemi ile hastalığın erken dönemlerinde topallığı tespit ederek tedavi sürecini hızlandırma.
Hedef 6: Geliştirilen mobil ölçüm cihazı ile topallığın erken teşhisini sağlayarak tedavi süresini kısaltma ve iyileşme oranını artırma.
Hedef 7: Yenilikçi teknolojilerin hayvan yetiştiriciliği sektörüne entegrasyonuyla, sektördeki standartları yükselterek daha sürdürülebilir bir model oluşturma.
Sonuç olarak, projenin temel amacı, ayak hastalıklarının etkili bir şekilde kontrol altına alınması ve tedavi edilmesiyle hem hayvan refahını artırmak hem de işletmelerde ekonomik kayıpları minimuma indirmektir.
PROJENİN BÖLGESEL KATKISI:
Türkiye'de süt sığırcılığı, tarım sektörünün önemli bir bileşeni olup ülkenin farklı bölgelerinde yaygın olarak yapılmaktadır. Süt sığırcılığı hem büyük ölçekli endüstriyel çiftliklerde hem de küçük ölçekli aile işletmelerinde gerçekleştirilmektedir. Ülkede süt üretimi ve süt sığırcılığı sektörü, çiftçilere gelir sağlamak, gıda güvenliği sağlamak ve ekonomik kalkınmayı desteklemek adına önemli bir sektördür. Burdur ilinin ise ekonomisi, büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır ve nüfusun yaklaşık üçte ikisi bu sektörlerde çalışmaktadır. Ekonomi, %40’ı süt üretimine dayalı hayvancılık faaliyeti ve bunu destekleyen bitkisel üretimden oluşmaktadır. Burdur, %98’i kültür ırkı olan 200 binin üzerinde büyükbaş hayvan varlığına sahiptir ve günlük 1000 tonun üzerinde süt üretimi ile Türkiye’de 10. sırada yer almaktadır.
Sığırlarda görülen ayak hastalıkları oldukça yaygın olmakla birlikte hayvan refahını olumsuz etkilemekte, ülke ve bölge süt endüstrisinde büyük miktarda ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Bu nedenle sığırlarda ayak hastalıklarının takibi ve tedavisi büyük önem arz etmektedir.
Ayak hastalıklarının erken teşhis ve etkili tedavisi, bölgedeki hayvancılık işletmelerinin ekonomik karlılığını artırabilir. Bu projenin sunduğu mobil ölçüm cihazı ve yapay zeka destekli sistem, çiftçilere ayak hastalıklarını erken aşamada tespit etme ve hızlı bir şekilde müdahale etme imkanı tanıyarak tedavi süreçlerini kısaltır. Bu da süt kayıplarını ve hayvan kayıplarını minimize eder ve işletmelerin maliyetlerini düşürür.
Aynı zamanda, proje yerel hayvancılık sektörünü güçlendirerek çiftçi ve yetiştiricilerin işlerini daha verimli bir şekilde yönetmelerine destek olur. Yapay Zekâ Destekli Topallık Skorlama Sistemi, modern teknolojinin hayvancılık işletmelerine entegrasyonunu teşvik eder. Bu sayede, bölgedeki hayvancılık işletmeleri rekabet avantajı elde edebilir ve daha sürdürülebilir bir yapı oluşturabilir.
Saf ozonoid tedavisi, ayak hastalıklarının tedavisinde antibiyotik kullanımını gerektirmez. Bu durum, tedavi sürecinde elde edilen sütlerin dökülmesini önler ve antibiyotik direncinin azaltılmasına katkı sağlar. Böylece, bölgedeki hayvancılık işletmeleri hem hayvan sağlığını korur hem de çevresel sürdürülebilirliğe katkıda bulunur.
Geliştirilen mobil ölçüm cihazı ve yapay zeka destekli sistem, yerel hayvancılık işletmelerine teknolojik inovasyonun entegrasyonunu sağlar. Bu, çiftçilerin daha etkili ve verimli bir şekilde hayvan sağlığına odaklanmalarına olanak tanır, aynı zamanda bölgenin teknolojik altyapısını güçlendirir.
Proje, hayvan refahını artırarak sağlıklı ve üretken hayvanların sürdürülebilirliğini sağlar. Ayak hastalıklarının erken teşhisi ve etkili tedavisi, hayvanların yaşam kalitesini artırır ve işletmelerin uzun vadeli başarısını destekler.
PROJENİN TOPLUMSAL KATKISI:
Bu proje, modern hayvan yetiştiriciliğinde karşılaşılan önemli sorunlardan biri olan ayak hastalıklarının erken teşhisi ve etkili tedavisi için bir çözüm sunmaktadır. Bu çözüm, hem hayvan refahını artırarak topallık gibi ayak hastalıklarının neden olduğu acı ve rahatsızlığı azaltmayı hedefler, hem de işletmelerin ekonomik sürdürülebilirliğini artırarak toplumun gıda arzı ve ekonomik stabilitelerine katkıda bulunmayı amaçlar.
Sığırlarda görülen ayak hastalıkları, hayvan refahını olumsuz etkilemesinin yanında süt endüstrisinde büyük miktarda ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Genel olarak hayvanlarda görülen hastalıklar incelendiğinde ayak hastalıklarının interfilite ve mastitisten sonra üçüncü sırada geldiği tespit edilmiştir. Ayak hastalıklarının en büyük göstergesi topallıktır.
Topallık süt endüstrisinin önde gelen problemlerindendir. Topallığın süt üretiminin azalması, tedavi masrafları, tedavi sırasında antibiyotik kullanımı nedeniyle atılan süt, vücut karkas ağırlığının azalması, sürüden erken ayrılma ve ölüm gibi birçok ekonomik zararı vardır. Süt ineklerinde topallık tedavisi döneminde atılan süt haricinde bir süt verme dönemindeki topallık nedeniyle ortalama hayvan başına 360 kg süt kaybı tahmin edilmektedir. Ayrıca topallık hayvanda kilo kaybına da sebep olduğundan kesimlik hayvanlarda karkas et ağırlığında azalma, üreticiye zarar olarak yansır. Çiftliklerde topallık nedeniyle oluşan üreme verimliliğinin azalması, süt üretiminin düşmesi ve artan itlaf oranı düşük performans faktörleridir.
Süt endüstrisinde hayvanın yaşam süresi karlılığı doğrudan etkilemektedir. Bir hayvandan kazanç elde edilebilmesi dördüncü süt verme dönemine ulaşıldığında başlar. Bu nedenle yetiştiriciler meme iltihabı ve topallık hastalığı olmayan ve yeterli kalitede süt veren hayvanlar edinmeye çalışırlar. Yetiştiricilerin beklentisi hayvandan en az altı süt verme dönemi boyunca buzağı alabilmektir. Bunun yanında ilk doğuma kadar hayvandan gelir elde edilmemektedir. Topallık nedeniyle hayvanın ayrılması ciddi ekonomik zararlara neden olur. Topallık tedavi edilse bile hayvandaki refah kayıpları ve kızgınlık dönemindeki gecikmeler gibi ekonomik kayıplar yaşanır. Topallık, ekonomik kayıp nedenleri arasında ön sıralarda geldiği gibi vaka görülme sıklığı açısından da ön sıralarda gelmektedir.
Projede geliştirilen teşhis ve tedavi yöntemleri ile;
• Hayvanlarda ayak hastalıklarının tespitinde veteriner hekimlere yardımcı olunması,
• Erken teşhis ile hayvan kayıplarının azaltılması,
• Erken tedavi ile ekonomik kayıpların azaltılması ve hayvan refahının artırılması,
• Hayvanların hareketlerinin kayıt altına alınması ve veterinerlik biliminin uzmanlarınca yorumlanarak farklı çalışmalara kaynak teşkil etmesi,
• Teknik anlamda ülke ekonomisine katkı sağlanarak yerli cihaz üretimine teşvik edilmesi gibi sonuçlar elde edilebilir.
• Bu proje, ekonomik sürdürülebilirliği artırarak işletmelerin daha karlı olmasına ve dolayısıyla toplumun gıda arzı güvenliğine ve ekonomik sürekliliğine katkıda bulunabilir.
• Antibiyotik kullanımının azaltılması, süt üretimi sürecinde ortaya çıkan antibiyotik direnci riskini azaltabilir. Ayrıca, bu tedavi yöntemi sayesinde süt atılmaması çevresel etkileri azaltabilir.
• Proje, Yapay Zekâ Destekli Topallık Skorlama Sistemi ile teknolojinin hayvan sağlığı alanında kullanımına önemli bir örnek teşkil etmektedir. Bu, tarım sektöründe teknoloji kullanımının artırılmasına ve bu alandaki yenilikçi çözümlerin toplumda benimsenmesine katkıda bulunabilir.
• Proje, hayvan yetiştiriciliği alanında çalışanlara ve diğer paydaşlara yönelik eğitim ve bilgi paylaşımını teşvik eder. Bu, sektördeki bilgi düzeyini artırabilir. Aynı zamanda, tarım sektöründe inovasyonu teşvik eder ve yeni teknolojilere dayalı çözümler sunarak sektörde istihdam oluşturabilir.